Boswellia voor honden: werkzaamheid, studies en beperkingen

Door de jaren heen is Boswellia serrata een van de opties geworden die eigenaren noemen die de mobiliteit van hun hond willen ondersteunen. Een hars die al lang wordt gebruikt in de menselijke fytotherapie en die nu aanwezig is in talloze gewrichtssupplementen voor dieren.

Maar achter deze groeiende trend duikt steeds opnieuw dezelfde vraag op: wat weten we eigenlijk echt over de werkzaamheid ervan bij de hond?

Dit artikel biedt je een heldere en eerlijke kijk op de beschikbare wetenschappelijke gegevens, ver van marketingpraatjes, en is uitsluitend gebaseerd op gepubliceerde diergeneeskundige literatuur.

Wat is Boswellia serrata?

Boswellia serrata is een boom die oorspronkelijk uit India komt en bekendstaat om de geurige hars die vrijkomt wanneer je een inkeping in de schors maakt. Deze hars wordt al eeuwenlang gebruikt in de ayurvedische geneeskunde en werd traditioneel toegepast om gewrichtsklachten te verzachten en de mobiliteit te ondersteunen.

De oogst gebeurt nog steeds ambachtelijk: er worden kleine inkepingen in de stam gemaakt, waarna het sap naar buiten vloeit, uithardt tot amberkleurige druppels en vervolgens wordt verzameld en gedroogd. Deze hars bevat verschillende werkzame moleculen, waaronder de boswelliazuren, die vandaag centraal staan in het moderne onderzoek.

Om als supplement te kunnen worden gebruikt, wordt de hars vermalen, gezuiverd en vervolgens geëxtraheerd, vaak met een mengsel van water en alcohol, om een gestandaardiseerd extract te verkrijgen. De concentratie werkzame stoffen kan namelijk sterk variëren afhankelijk van de leeftijd van de boom, het seizoen en de bodem.

Het zijn deze gestandaardiseerde extracten, en niet de ruwe hars, die worden onderzocht op hun mogelijke werking bij gewrichtsklachten.

Boswelliazuren: de gezochte actieve moleculen

Boswelliazuren zijn de meest onderzochte bestanddelen van Boswellia.
Daaronder is AKBA (acetyl-11-keto-β-boswelliazuur) de best gedocumenteerde molecule, die bekendstaat om haar vermogen de route van 5-lipoxygenase (5-LOX) te moduleren. Deze route is betrokken bij de aanmaak van ontstekingsbevorderende leukotriënen.

Hun concentratie hangt sterk af van:

• de bodem waarop de boom groeit,
• de oogstmethode,
• het extractieproces,
• en vooral de standaardisatie.

Daarom kunnen twee Boswellia-extracten qua samenstelling erg van elkaar verschillen, zelfs als ze dezelfde naam dragen.

Boswellia-supplementen: sterk uiteenlopende vormen

Op de markt vind je verschillende soorten producten:

• Harspoeders (niet gestandaardiseerd, sterk wisselend van batch tot batch)
• Gestandaardiseerde droge extracten (het meest gebruikt in klinische studies bij mensen)
• Fytotherapeutische mengsels waarin Boswellia wordt gecombineerd met andere planten (kurkuma, duivelsklauw, gember…)
• Gecombineerde formules voor dieren, vaak in de vorm van tabletten, brokken of poeders

In de praktijk verschillen deze supplementen in hun gehalte aan boswelliazuren, de aan- of afwezigheid van een op AKBA gestandaardiseerd extract, de vorm (poeder, tablet, brok of vloeistof) en de biologische beschikbaarheid.

Waarom interessant voor de gewrichten?

Als Boswellia wordt onderzocht in de context van gewrichten, is dat vooral vanwege de boswelliazuren, die invloed hebben op verschillende ontstekingsroutes die betrokken zijn bij pijn en bewegingsstijfheid.

Een werking op de 5-LOX-route: de vorming van leukotriënen verminderen

Boswelliazuren, en vooral AKBA, staan erom bekend het enzym 5-lipoxygenase (5-LOX) te remmen. 5-LOX is een enzym dat optreedt als een “dirigent” bij de aanmaak van leukotriënen, moleculen die betrokken zijn bij ontstekingsprocessen.

Met andere woorden:

minder 5-LOX-activiteit = minder leukotriënen = een theoretische afname van de lokale ontsteking.

Dit mechanisme verklaart waarom Boswellia vaak wordt voorgesteld als een “natuurlijk ontstekingsremmend ingrediënt”.

Een mogelijk effect op bepaalde pro-inflammatoir cytokines

Verschillende in-vitro-onderzoeken tonen een modulatie van moleculen die worden aangemaakt tijdens ontstekingsprocessen, zoals IL-1β, TNF-α en MMP (metalloproteïnasen).

Deze moleculen zijn betrokken bij de geleidelijke afbraak van kraakbeen bij gewrichtsklachten.

Wanneer een gewricht gevoelig wordt, geeft het lichaam cytokines vrij (IL-1β, TNF-α…).
Ze werken als “alarmboodschappers”: ze versterken de ontsteking en activeren enzymen (MMP) die het gewrichtsweefsel beschadigen.

Boswelliazuren lijken dit alarmsignaal te verzwakken, wat de ontstekingsprocessen zou kunnen vertragen.

Wat laten de studies werkelijk zien?

De literatuur over Boswellia verschilt sterk naargelang de onderzochte diersoort. De gegevens bij mensen zijn relatief talrijk en goed gestructureerd. De diergeneeskundige gegevens blijven daarentegen beperkt, zijn vaak verouderd en werden vooral verkregen met plantenmengsels. Om te begrijpen wat je redelijkerwijs mag verwachten bij honden, is het nodig om onderscheid te maken tussen de twee soorten studies.

De studies bij de mens

Een overzichtsartikel gepubliceerd in Phytotherapy Research beschrijft een significante afname van de pijn en een verbetering van de gewrichtsfunctie na toediening van een gestandaardiseerd Boswellia-extract. De auteurs benadrukken ook een verbetering van de looptijd en een vermindering van het gebruik van pijnstillers in bepaalde onderzoeken. Deze klinische resultaten komen overeen met de in het laboratorium geïdentificeerde mechanismen.

Een andere studie, gepubliceerd in het Journal of Inflammation Research bevestigt dat AKBA 5-lipoxygenase selectief remt, een enzym dat betrokken is bij de aanmaak van leukotriënen. De auteurs beschrijven een afname van de productie van ontstekingsbevorderende mediatoren, waaronder IL-1β, en een lagere expressie van metalloproteïnasen die betrokken zijn bij de afbraak van kraakbeen. Dit onderzoek versterkt de hypothese van een zowel ontstekingsremmend als mogelijk chondroprotectief effect.

Aanvullende studies melden vergelijkbare resultaten en bevestigen de goede verdraagbaarheid van gestandaardiseerde extracten op lange termijn. De waargenomen verbeteringen betreffen vooral de pijn en de stijfheid en bepaalde functionele parameters.

Het is echter belangrijk op te merken dat de extracten die in deze onderzoeken worden gebruikt volgens nauwkeurige methoden zijn gestandaardiseerd, wat niet altijd geldt voor commercieel verkrijgbare producten. Daarnaast kunnen deze resultaten niet zomaar worden toegepast op de hond vanwege belangrijke verschillen in metabolisme, biobeschikbaarheid en toedieningsprotocollen.

De studies bij de hond

Omgekeerd zijn de diergeneeskundige gegevens die specifiek gaan over honden met gewrichtsklachten aanzienlijk minder talrijk. De beschikbare onderzoeken zijn allemaal uitgevoerd met formuleringen waarin Boswellia wordt gecombineerd met andere planten of voedingsstoffen, wat de belangrijkste methodologische beperking vormt.

Een recente publicatie van de EFSA onderzoekt het effect van een mengsel met Boswellia, curcumine en meerdere antioxidanten bij honden met chronische bewegingsklachten. De klinische evaluaties tonen een afname van de pijnscores en een beter bewegingsgemak, maar de formulering combineert talloze werkzame stoffen, waardoor geen conclusie kan worden getrokken over de eigen bijdrage van Boswellia.

Een andere studie, gepubliceerd in het bekende wetenschappelijke tijdschrift Frontiers analyseert een antioxidantformule met Boswellia en beschrijft een afname van bepaalde ontstekingsbiomarkers. De auteurs benadrukken echter dat het onmogelijk is om te bepalen welk ingrediënt verantwoordelijk is voor deze veranderingen, en het verband tussen deze biochemische veranderingen en een klinische verbetering is niet vastgesteld.

Over het algemeen beschrijven de beschikbare diergeneeskundige studies bescheiden maar consistente verbeteringen van de mobiliteit of het gewrichtscomfort. Toch gebruikt geen van deze studies Boswellia op zichzelf, wat de reikwijdte van de conclusies aanzienlijk beperkt.

Kun je Boswellia geven aan een hond met artrose?

Op basis van de huidige kennis kan Boswellia niet worden aanbevolen als een betrouwbare oplossing voor de gewrichten van je hond. Geen enkele diergeneeskundige studie heeft de werkzaamheid ervan beoordeeld wanneer het alleen wordt gebruikt, en de weinige beschikbare onderzoeken gaan uitsluitend over plantenmengsels, wat geen conclusie toelaat. De gegevens bij mensen bevestigen een ontstekingsremmend potentieel, maar die zijn niet toepasbaar op de hond.

Boswellia kan dus worden overwogen als aanvulling, maar mag de bewezen aanpak bij de hond niet vervangen, zoals gewichtsbeheer, aangepaste beweging en de supplementen waarvan de werkzaamheid beter is aangetoond, zoals Omega-3 EPA/DHA. Elk gebruik moet gebeuren in overleg met de dierenarts.

Conclusie

Boswellia serrata neemt een bijzondere plaats in binnen de moderne fytotherapie, ondersteund door verschillende onderzoeken bij mensen die een reëel ontstekingsremmend potentieel aantonen. Bij de mens laten sommige studies een verbetering zien van de pijn en de gewrichtsfunctie, resultaten die overeenkomen met de in het laboratorium beschreven mechanismen.

Bij de hond blijven de wetenschappelijke gegevens daarentegen zeer beperkt. De beschikbare studies gebruiken allemaal mengsels waarin Boswellia wordt gecombineerd met andere planten of voedingsstoffen, waardoor het niet mogelijk is om het eigen effect ervan te isoleren. Tot op vandaag toont geen enkele publicatie aan dat een op zichzelf gebruikt Boswellia-extract de mobiliteit verbetert of gewrichtsklachten vermindert bij een hond.

In de praktijk kan Boswellia worden overwogen als extra ondersteuning, maar het is geen oplossing waarvan de werkzaamheid is bewezen. Elk gebruik van Boswellia moet worden besproken met de dierenarts, zodat het op een consistente manier kan worden opgenomen in de algehele zorg voor het dier.

Wetenschappelijke referenties

• Umar S, Umar K, Sarwar AH, Khan A, Ahmad N, Ahmad S, Katiyar CK, Husain SA, Khan HA. Boswellia serrata extract attenuates inflammatory mediators and oxidative stress in collagen induced arthritis. Phytomedicine. 2014 May 15;21(6):847-56. doi: 10.1016/j.phymed.2014.02.001. Epub 2014 Mar 22. PMID: 24667331.
• Umar S, Umar K, Sarwar AH, Khan A, Ahmad N, Ahmad S, Katiyar CK, Husain SA, Khan HA. Boswellia serrata extract attenuates inflammatory mediators and oxidative stress in collagen induced arthritis. Phytomedicine. 2014 May 15;21(6):847-56. doi: 10.1016/j.phymed.2014.02.001. Epub 2014 Mar 22. PMID: 24667331.
• Dalmonte T, Andreani G, Rudelli C, Isani G. Efficacy of Extracts of Oleogum Resin of Boswellia in the Treatment of Knee Osteoarthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis. Phytother Res. 2024 Dec;38(12):5672-5689. doi: 10.1002/ptr.8336. Epub 2024 Sep 23. PMID: 39314013; PMCID: PMC11634824.
• Kumar, B., Ghaytidak, A. B., Pandey, A. K., Somepalli, R. R., Sarda, P., Raychaudhuri, S. P., & Rokkam, M. P. (2024). A Standardized Boswellia serrata Extract Improves Knee Joint Function and Cartilage Morphology in Human Volunteers with Mild to Moderate Osteoarthritis in a Randomized Placebo-Controlled Study. Journal of the American Nutrition Association, 44(5), 375–386. https://doi.org/10.1080/27697061.2024.2438894
• Karlapudi, V., Sunkara, K. B., Konda, P. R., Sarma, K. V., & Rokkam, M. P. (2022). Efficacy and Safety of Aflapin®, a Novel Boswellia Serrata Extract, in the Treatment of Osteoarthritis of the Knee: A Short-Term 30-Day Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Study. Journal of the American Nutrition Association, 42(2), 159–168. https://doi.org/10.1080/07315724.2021.2014370
• Majeed M, Majeed S, Narayanan NK, Nagabhushanam K. A pilot, randomized, double-blind, placebo-controlled trial to assess the safety and efficacy of a novel Boswellia serrata extract in the management of osteoarthritis of the knee. Phytother Res. 2019 May;33(5):1457-1468. doi: 10.1002/ptr.6338. Epub 2019 Mar 6. PMID: 30838706; PMCID: PMC6681146.
• Yu G, Xiang W, Zhang T, Zeng L, Yang K, Li J. Effectiveness of Boswellia and Boswellia extract for osteoarthritis patients: a systematic review and meta-analysis. BMC Complement Med Ther. 2020 Jul 17;20(1):225. doi: 10.1186/s12906-020-02985-6. PMID: 32680575; PMCID: PMC7368679.
• Stabile M, Fracassi L, Lacitignola L, Garcia-Pedraza E, Girelli CR, Calculli C, D'Uggento AM, Ribecco N, Crovace A, Fanizzi FP, Staffieri F. Effects of a feed supplement, containing undenatured type II collagen (UC II®) and Boswellia Serrata, in the management of mild/moderate mobility disorders in dogs: A randomized, double-blind, placebo controlled, cross-over study. PLoS One. 2024 Oct 30;19(10):e0305697. doi: 10.1371/journal.pone.0305697. PMID: 39475935; PMCID: PMC11524509.
• Zapata A, Fernández-Parra R. Management of Osteoarthritis and Joint Support Using Feed Supplements: A Scoping Review of Undenatured Type II Collagen and Boswellia serrata. Animals (Basel). 2023 Feb 27;13(5):870. doi: 10.3390/ani13050870. PMID: 36899726; PMCID: PMC10000124.
• EFSA Panel on Additives and Products or Substances used in Animal Feed (FEEDAP); Bampidis V, Azimonti G, Bastos ML, Christensen H, Fašmon Durjava M, Kouba M, López-Alonso M, López Puente S, Marcon F, Mayo B, Pechová A, Petkova M, Ramos F, Sanz Y, Edoardo Villa R, Woutersen R, Brantom P, Chesson A, Westendorf J, Manini P, Pizzo F, Dusemund B. Safety and efficacy of a feed additive consisting of an extract of olibanum from Boswellia serrata Roxb. ex Colebr. for use in dogs and horses (FEFANA asbl). EFSA J. 2022 Mar 7;20(3):e07158. doi: 10.2903/j.efsa.2022.7158. PMID: 35281639; PMCID: PMC8900119.
• Miscioscia E, Shmalberg J, Scott KC. Measurement of 3-acetyl-11-keto-beta-boswellic acid and 11-keto-beta-boswellic acid in Boswellia serrata Supplements Administered to Dogs. BMC Vet Res. 2019 Aug 1;15(1):270. doi: 10.1186/s12917-019-2021-7. PMID: 31370899; PMCID: PMC6670232.
• Martello E, Bigliati M, Adami R, Biasibetti E, Bisanzio D, Meineri G, Bruni N. Efficacy of a dietary supplement in dogs with osteoarthritis: A randomized placebo-controlled, double-blind clinical trial. PLoS One. 2022 Feb 16;17(2):e0263971. doi: 10.1371/journal.pone.0263971. PMID: 35171954; PMCID: PMC8849458.
• Maxim Moreau, Bertrand Lussier, Jean-Pierre Pelletier, Johanne Martel-Pelletier, Christian Bédard, Dominique Gauvin, Eric Troncy, A medicinal herb-based natural health product improves the condition of a canine natural osteoarthritis model: A randomized placebo-controlled trial, Research in Veterinary Science, Volume 97, Issue 3, 2014, Pages 574-581, ISSN 0034-5288, https://doi.org/10.1016/j.rvsc.2014.09.011.
• Caterino C, Aragosa F, Della Valle G, Costanza D, Lamagna F, Piscitelli A, Nieddu A, Fatone G. Clinical efficacy of Curcuvet and Boswellic acid combined with conventional nutraceutical product: An aid to canine osteoarthritis. PLoS One. 2021 May 28;16(5):e0252279. doi: 10.1371/journal.pone.0252279. PMID: 34048452; PMCID: PMC8162585.

Dit artikel is geschreven door het R&D-team van Sensilia Laboratorium, expert in diervoeding.