CBD en artrose bij de hond: effecten, studies en beperkingen

De stof cannabidiol (CBD), die wordt gewonnen uit Cannabis sativa L., wordt tegenwoordig onderzocht vanwege de mogelijke effecten op pijn en ontsteking, twee mechanismen die centraal staan bij artrose. Maar het gebruik bij de hond blijft omgeven door vragen: hoe werkt het precies? Wat laten de klinische studies zien? Wordt het goed verdragen? En vooral: is het toegestaan in Frankrijk?

Dit artikel biedt een duidelijk en onderbouwd overzicht van de huidige stand van kennis, uitsluitend gebaseerd op de beschikbare diergeneeskundige wetenschappelijke literatuur.

Wat is CBD?

Hennep (Cannabis sativa L.) is een van de oudste planten die door de mens worden gecultiveerd, al millennia lang gebruikt voor de vezels, de zaden… en soms voor de medicinale eigenschappen. Maar pas in de twintigste eeuw begonnen onderzoekers te begrijpen wat er werkelijk in deze plant schuilging.

In 1940 slaagde de Amerikaanse chemicus Roger Adams erin om voor het eerst een tot dan toe onbekend molecuul te isoleren: cannabidiol, of CBD. Een ontdekking die destijds onopgemerkt bleef, omdat de wetenschappelijke aandacht toen vooral uitging naar een andere stof uit cannabis: THC, psychoactief, dat later beroemd zou worden om zijn psychotrope effecten.

Pas met de ontdekking van het endocannabinoïdesysteem in de jaren 1990, een netwerk van receptoren dat betrokken is bij pijn, ontsteking, stemming en immuniteit, begrepen onderzoekers eindelijk waarom deze plantaardige moleculen effecten op het lichaam kunnen hebben… ook bij dieren.

Deze doorbraak verandert alles: in plaats van te worden gezien als een van de vele bestanddelen, wordt CBD het onderwerp van een groeiend aantal studies, met name over stress, pijn en ontsteking.

Vandaag komt de CBD die wordt gebruikt in voedingssupplementen voor dieren vooral uit industriële hennep, een cannabisvariëteit die van nature rijk is aan CBD maar zeer weinig THC bevat (vaak minder dan 0,2%). Fabrikanten extraheren vervolgens de verschillende cannabinoïden uit de plant om, naargelang de behoefte, min of meer geconcentreerde formules te verkrijgen.

De verschillende soorten CBD-extracten

Eenmaal uit de plant geëxtraheerd, kan CBD in verschillende vormen worden aangeboden, die onderling verschillen in zowel samenstelling als mogelijke effecten:

• CBD-isolaat
  Dit is CBD dat voor meer dan 99% is gezuiverd, in poedervorm of verwerkt in een olie. Het bevat geen ander cannabinoïde, geen terpeen en geen spoor van THC. Het voordeel: een stabiele en perfect gecontroleerde samenstelling. Het nadeel: je verliest wat sommigen het “entourage-effect” noemen, dat wil zeggen de natuurlijke synergie tussen de verschillende bestanddelen van de plant.
• Breedspectrumextract (broad-spectrum)
  Het bevat CBD, samen met een deel van de andere natuurlijke moleculen uit hennep (secundaire cannabinoïden, terpenen), maar het is volledig vrij van THC. Dit is vaak een goed compromis tussen zuiverheid en moleculaire rijkdom.
• Volledig-spectrumextract (full-spectrum)
  Dit is het extract dat de grootste diversiteit aan plantaardige bestanddelen behoudt: CBD, andere cannabinoïden, terpenen, flavonoïden… evenals zeer kleine sporen THC (altijd onder de wettelijke grenswaarden). Sommige onderzoeken suggereren dat een volledig spectrum een subtielere modulatie van het endocannabinoïdesysteem mogelijk zou kunnen maken.

Deze verschillende vormen beïnvloeden niet alleen het ervaren effect, maar ook de biologische beschikbaarheid, de verdraagbaarheid, de smaak en de algehele kwaliteit van het product.

Voedingssupplementen met CBD

CBD voor honden bestaat in verschillende vormen, maar die bieden niet allemaal dezelfde stabiliteit of doseringsnauwkeurigheid.

• CBD-oliën: Dit is de vorm die in de meeste diergeneeskundige studies wordt gebruikt. De olie maakt een nauwkeurige dosering, een juiste absorptie en een eenvoudige aanpassing aan elk gewicht mogelijk. Ze kan rechtstreeks in de mond worden gegeven of door het voer worden gemengd.
• Snacks verrijkt met CBD: Praktisch en smakelijk, maar minder nauwkeurig: de werkelijke dosis kan variëren naargelang de fabricage, en de absorptie hangt af van de samenstelling van het koekje.
• Capsules: Stabiel en smaakloos, nuttig voor kieskeurige honden, maar minder flexibel dan olie en soms moeilijker toe te dienen.
• Topische vormen (crèmes, balsems): Zonder nut voor het gewricht: geen bewijs van werkzaamheid bij artrose via de huid.

In de praktijk blijft CBD-olie de meest betrouwbare en best onderzochte vorm voor gewrichtsondersteuning.

Hoe werkt CBD bij gewrichtsklachten?

CBD werkt niet rechtstreeks in op het kraakbeen, maar zou verschillende routes kunnen moduleren die betrokken zijn bij de belangrijkste mechanismen van gewrichtsklachten, zoals ontsteking en pijn.

De rol van het endocannabinoïdesysteem in de gewrichten

Het lichaam van honden (net als dat van mensen) heeft een endocannabinoïdesysteem: een netwerk van receptoren (CB1, CB2), enzymen en moleculen die van nature door het lichaam worden aangemaakt. Dit systeem reguleert onder andere pijn, ontsteking, de modulatie van de immuunrespons en de mobiliteit.

CB2-receptoren zijn aanwezig in het gewrichtsweefsel, het synoviale membraan en bepaalde immuuncellen die betrokken zijn bij artrose. Dit verklaart waarom CBD indirect invloed kan hebben op de pijnperceptie en de ontstekingsreactie.

Een mogelijk ontstekingsremmend effect

Verschillende in-vitro- en preklinische studies tonen aan dat CBD mogelijk kan:

• de aanmaak van pro-inflammatoire cytokinen (TNF-α, IL-6) verminderen,
• de activiteit van bepaalde enzymen die betrokken zijn bij ontsteking verminderen (COX-2, LOX),
• de activiteit van immuuncellen moduleren die aanwezig zijn in het gewricht.

Deze effecten “herstellen” het gewricht niet, maar kunnen mogelijk de chronische ontsteking beperken, wat de kern vormt van de pijn die met artrose gepaard gaat.

Een modulatie van de pijn

CBD is geen klassieke pijnstiller. Het werkt eerder in op:

• de cannabinoïdereceptoren,
• bepaalde pijnreceptoren (TRPV1),
• en paden die de pijnperceptie moduleren.

Dit effect zou kunnen verklaren waarom sommige honden met artrose in klinische studies minder pijngevoelig en mobieler leken.

Wat zeggen klinische studies bij de hond?

Het onderzoek naar CBD in de diergeneeskunde ontwikkelt zich snel. De studies blijven nog beperkt, maar ze laten al twee goed gedocumenteerde aandachtsgebieden zien:

• de mogelijke rol bij pijn en gewrichtsklachten,
• het over het algemeen gunstige verdraagbaarheidsprofiel, met enkele aandachtspunten.

Tot op heden hebben slechts twee studies CBD bij de hond onderzocht via transdermale toediening. Ze betreffen zeer weinig dieren en zijn niet gerandomiseerd of gecontroleerd, waardoor de werkzaamheid niet betrouwbaar kan worden beoordeeld. Deze gegevens blijven dus verkennend, en alleen de orale toediening levert vandaag bruikbare klinische resultaten op.

Deze diergeneeskundige studies richten zich dus op de orale toediening van CBD bij de hond.

Studies over gewrichtsklachten en pijn

Studie van Gamble et al. (2018)

22 honden met artrose werden gevolgd in een cross-overprotocol waarbij elke hond achtereenvolgens CBD en vervolgens een placebo kreeg. De behandeling bestond uit 2 mg/kg CBD, twee keer per dag, in de vorm van een orale olie, gedurende vier weken.

De resultaten toonden een duidelijke afname van de pijn volgens de CBPI-vragenlijst, evenals een verbetering van de mobiliteit gemeten met de Hudson-score. Veel eigenaren meldden dat hun hond zich makkelijker verplaatste, minder stijf leek en actiever was in het dagelijks leven.

De behandeling werd over het algemeen goed verdragen, met alleen een lichte stijging van het ALP-gehalte bij de bloedafname, een leverenzym dat kan stijgen wanneer de lever een product sterker metaboliseert, zonder tekenen van een geassocieerde aandoening in deze studie.

Deze studie is de referentie geworden, omdat ze de eerste is die een waarneembaar klinisch effect van CBD bij artrose bij honden aantoont.

Studie van Verrico et al. (2020)

In deze dubbelblinde studie vergeleken de onderzoekers standaard CBD met liposomale CBD, twee formuleringen die qua absorptie sterk verschillen. De honden met artrose werden verdeeld in drie groepen: liposomale CBD (20 mg/dag), standaard CBD (50 mg/dag), placebo.

Beide vormen van CBD zorgden voor een vermindering van de pijn en een betere mobiliteit, maar er komt één essentieel punt naar voren: de liposomale formulering, die beter wordt opgenomen, behaalde vergelijkbare resultaten met een veel lagere dosis.

Deze studie laat goed zien hoezeer de biologische beschikbaarheid de werkelijke werkzaamheid bepaalt van een supplement met CBD.

Studie van Patikorn et al. (2023)

Om de effectiviteit van CBD bij artrose bij honden globaal te evalueren, verzamelden de onderzoekers de gegevens van vijf studies, met in totaal 117 honden.

De algemene tendensen bevestigen eerder onderzoek: verschillende studies tonen een afname van de pijn en een betere levenskwaliteit bij behandelde honden.

De auteurs benadrukken echter dat de wetenschappelijke zekerheid nog laag is. De onderzoeksgroepen zijn klein, de studieduur kort en de methoden zeer heterogeen. Deze meta-analyse herinnert eraan dat, hoewel de resultaten hoopgevend zijn, er nog onvoldoende gegevens zijn om CBD als een bewezen behandeling te beschouwen.

Studie van Tasma et al. (2024)

Deze recente en strengere studie omvatte 42 honden met mobiliteitsproblemen, waaronder veel gevallen van artrose. Elke hond kreeg 5 mg/kg CBD twee keer per dag in een cross-overprotocol van 45 dagen, soms alleen, soms in combinatie met niet-steroïde anti-inflammatoire middelen (NSAID’s).

Eigenaren merkten vaak een verbetering in comfort en mobiliteit tijdens de CBD-fasen. De meer objectieve instrumentele bewegingsmetingen bevestigden deze verbeteringen echter niet altijd.

Daarnaast leidde de combinatie CBD + NSAID’s tot een duidelijkere stijging van bepaalde leverenzymen, zonder klinische symptomen.

CBD kan sommige honden helpen, maar het effect is niet systematisch en het moet met beleid worden gebruikt wanneer het wordt gecombineerd met andere behandelingen.

Talsma et al.

Studies over de biologische beschikbaarheid van CBD

De farmacokinetische studies (Samara et al., Polidoro et al., Limsuwan et al., Di Salvo et al.) onderzoeken het gedrag van CBD zodra het zich in het lichaam van de hond bevindt: de absorptie, de biologische beschikbaarheid en het verloop in de tijd, van toediening tot uitscheiding.

Deze studies tonen dat CBD snel wordt opgenomen bij de hond, met een piek in het bloed 1 tot 2 uur na inname. Dit is over het algemeen het moment waarop de eerste effecten beginnen op te treden.

De orale biologische beschikbaarheid is laag en variabel (tussen 13% en 19%), wat verklaart waarom de liposomale vormen bij een lagere dosis effectiever kunnen lijken.

Omdat de halfwaardetijd kort is, kiezen de meeste studies voor een toediening tweemaal per dag om een stabiel effect te behouden. In de farmacokinetiek is de halfwaardetijd de tijd die nodig is om de concentratie van een geneesmiddel in het bloed te halveren.

Studies over de veiligheid van CBD

De beschikbare klinische studies tonen dat CBD over het algemeen goed wordt verdragen bij de hond, bij de geteste doses en duur: van 2 tot 5 mg/kg twee keer per dag in de studies over artrose (Gamble et al., Verrico et al., Talsma et al.), en tot 4 mg/kg per dag gedurende 6 maanden bij gezonde volwassen honden zonder ernstige bijwerkingen. Zelfs in de langste protocollen blijven de bloedwaarden binnen de normen, met uitzondering van een geïsoleerde stijging van het ALP, die omkeerbaar is na het stoppen van het product. Er werd geen klinisch teken van levertoxiciteit waargenomen.

Tot op heden melden de beschikbare gegevens geen gevallen van ernstige overdosering bij de in de diergeneeskunde geteste doses. De gerapporteerde effecten bij overmatig gebruik zijn eerder milde: duidelijke slaperigheid, spijsverteringsklachten of tijdelijke ataxie, gerelateerd aan een te sterke sedatie.

Langetermijnstudies bevestigen ook dat herhaalde toediening een lichte opstapeling van CBD in het bloed kan veroorzaken, maar zonder klinische gevolgen binnen de gebruikte doseringsgrenzen.

In de praktijk nemen de risico’s vooral toe wanneer CBD wordt:

• toegediend in veel hogere doses dan getest,
• gecombineerd met medicijnen die door de lever worden gemetaboliseerd (met name NSAID’s),
• gegeven aan honden met een reeds bestaande leveraandoening.

In deze situaties wordt extra voorzichtigheid aanbevolen, samen met opvolging door een dierenarts. In andere gevallen suggereren de studies dat het gebruik van CBD, ook langdurig, veilig blijft zolang de gebruikte doses overeenkomen met de wetenschappelijk gevalideerde doses.

Moet je CBD geven aan je hond bij artrose?

CBD werkt niet in op het kraakbeen, noch op het verloop van de artrose. De meerwaarde ligt elders: het kan de ontsteking verminderen en de pijnperceptie moduleren, wat soms al voldoende is om de bewegingen wat soepeler en de dagen comfortabeler te maken. Maar het verhelpt de oorzaak van het probleem niet.

De studies tonen echter sterk uiteenlopende reacties van hond tot hond. Sommige honden worden mobieler, andere reageren nauwelijks. Deze verschillen lijken samen te hangen met het individuele metabolisme, maar ook met de kwaliteit van het extract. De meest overtuigende resultaten betreffen vooral oliën met een breed of volledig spectrum, of liposomale formules, die beter worden opgenomen en constanter zijn dan snacks of slecht gestandaardiseerde producten.

Als de dierenarts ervoor kiest om het te gebruiken, moet de dosering aangepast blijven aan het gewicht en de fysieke toestand van de hond. Extra waakzaamheid is nodig bij honden die al een behandeling krijgen, met name ontstekingsremmers. CBD blijft afgeraden bij leverzwakte.

Ten slotte een essentieel punt: het wettelijke kader. In Frankrijk is alleen hennepolie uit de zaadjes toegestaan in diervoeding. Oraal toegediende CBD wordt beschouwd als een niet-toegestaan additief, en mag daarom niet legaal worden verkocht om door honden te worden ingenomen.

Alleen producten bedoeld voor lokale toepassing, zonder systemische absorptie, worden vandaag getolereerd in afwachting van eventuele Europese ontwikkelingen, maar deze producten hebben hun werkzaamheid in geen enkele diergeneeskundige studie aangetoond.

Conclusie

CBD wekt echte interesse als ondersteuning voor honden met artrose, en de wetenschappelijke literatuur begint meer licht te werpen op de effecten ervan. De beschikbare studies tonen hoopgevende resultaten op het gebied van pijn en mobiliteit, maar ook een grote individuele variatie in respons. CBD herstelt het gewricht niet: de rol blijft die van comfortondersteuning, en niet van een fundamentele behandeling.

De werkzaamheid hangt sterk af van de kwaliteit van het extract, de biologische beschikbaarheid en de dosering, en van de gezondheidstoestand van de hond. Bij de onderzochte doses lijkt CBD over het algemeen goed te worden verdragen, maar het vereist extra aandacht bij gelijktijdige behandelingen of leverzwakte.

Ten slotte een essentieel punt: in Frankrijk is oraal toegediende CBD bij dieren niet toegestaan. In afwachting van een eventueel Europees regelgevend kader, blijft het essentieel om bij elke beslissing de dierenarts te raadplegen en te kiezen voor bewezen oplossingen om de mobiliteit te ondersteunen (gewichtsbeheer, aangepaste activiteit, Omega-3, fysiotherapie).

Wetenschappelijke referenties

• Bradley S, Young S, Bakke AM, Holcombe L, Waller D, Hunt A, Pinfold K, Watson P, Logan DW. Long-term daily feeding of cannabidiol is well-tolerated by healthy dogs. Front Vet Sci. 2022 Sep 21;9:977457. doi: 10.3389/fvets.2022.977457. PMID: 36213402; PMCID: PMC9533147.
• Coelho R C, de O P Leme F, A Moreira F, E M T Branco S, M Melo M, G de Melo E. Current review of hemp-based medicines in dogs. J Vet Pharmacol Ther. 2021 Nov;44(6):870-882. doi: 10.1111/jvp.13016. PMID: 34605042.
• Corsato Alvarenga I, Panickar KS, Hess H, McGrath S. Scientific Validation of Cannabidiol for Management of Dog and Cat Diseases. Annu Rev Anim Biosci. 2023 Feb 15;11:227-246. doi: 10.1146/annurev-animal-081122-070236. PMID: 36790884.
• Di Salvo A, Conti MB, Della Rocca G. Pharmacokinetics, efficacy, and safety of cannabidiol in dogs: an update of current knowledge. Front Vet Sci. 2023 Jun 30;10:1204526. doi: 10.3389/fvets.2023.1204526. PMID: 37456953; PMCID: PMC10347378.
• Gamble LJ, Boesch JM, Frye CW, Schwark WS, Mann S, Wolfe L, Brown H, Berthelsen ES, Wakshlag JJ. Pharmacokinetics, Safety, and Clinical Efficacy of Cannabidiol Treatment in Osteoarthritic Dogs. Front Vet Sci. 2018 Jul 23;5:165. doi: 10.3389/fvets.2018.00165. PMID: 30083539; PMCID: PMC6065210.
• Gugliandolo E, Licata P, Peritore AF, Siracusa R, D'Amico R, Cordaro M, Fusco R, Impellizzeri D, Di Paola R, Cuzzocrea S, Crupi R, Interlandi CD. Effect of Cannabidiol (CBD) on Canine Inflammatory Response: An Ex Vivo Study on LPS Stimulated Whole Blood. Vet Sci. 2021 Sep 4;8(9):185. doi: 10.3390/vetsci8090185. PMID: 34564578; PMCID: PMC8473042.
• Hannon MB, Deabold KA, Talsma BN, Lyubimov A, Iqbal A, Zakharov A, Gamble LJ, Wakshlag JJ. Serum cannabidiol, tetrahydrocannabinol (THC), and their native acid derivatives after transdermal application of a low-THC Cannabis sativa extract in beagles. J Vet Pharmacol Ther. 2020 Sep;43(5):508-511. doi: 10.1111/jvp.12896. PMID: 32735381.
• Harvey DJ, Samara E, Mechoulam R. Comparative metabolism of cannabidiol in dog, rat and man. Pharmacol Biochem Behav. 1991 Nov;40(3):523-32. doi: 10.1016/0091-3057(91)90358-9. PMID: 1806942.
• Landa L, Trojan V, Demlova R, Jurica J, Hrib R. Cannabidiol and the possibilities of its use in veterinary medicine of dogs and horses: A brief review. Vet Med (Praha). 2022 Jun 17;67(9):455-462. doi: 10.17221/127/2021-VETMED. PMID: 38715968; PMCID: PMC11071133.
• Lima T de M, Santiago NR, Alves ECR, Chaves DS de A, Visacri MB. Use of cannabis in the treatment of animals: a systematic review of randomized clinical trials. Anim Health Res Rev. 2022;23(1):25-38. doi:10.1017/S1466252321000189.
• Limsuwan S, Phonsatta N, Panya A, Asasutjarit R, Tansakul N. Pharmacokinetics behavior of four cannabidiol preparations following single oral administration in dogs. Front Vet Sci. 2024 Apr 25;11:1389810. doi: 10.3389/fvets.2024.1389810. PMID: 38725584; PMCID: PMC11080651.
• Morris EM, Kitts-Morgan SE, Spangler DM, Gebert J, Vanzant ES, McLeod KR, Harmon DL. Feeding Cannabidiol (CBD)-Containing Treats Did Not Affect Canine Daily Voluntary Activity. Front Vet Sci. 2021 Apr 29;8:645667. doi: 10.3389/fvets.2021.645667. PMID: 33996972; PMCID: PMC8118201.
• Patikorn C, Nerapusee O, Soontornvipart K, Lawonyawut K, Musikpodok K, Waleethanaphan K, Anantachoti P. Efficacy and safety of cannabidiol for the treatment of canine osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. Front Vet Sci. 2023 Sep 15;10:1248417. doi: 10.3389/fvets.2023.1248417. PMID: 37781283; PMCID: PMC10540436.
• Polidoro D, Temmerman R, Devreese M, Charalambous M, Ham LV, Cornelis I, Broeckx BJG, Mandigers PJJ, Fischer A, Storch J, Bhatti SFM. Pharmacokinetics of Cannabidiol Following Intranasal, Intrarectal, and Oral Administration in Healthy Dogs. Front Vet Sci. 2022 Jun 7;9:899940. doi: 10.3389/fvets.2022.899940. PMID: 35754531; PMCID: PMC9215213.
• Samara E, Bialer M, Mechoulam R. Pharmacokinetics of cannabidiol in dogs. Drug Metab Dispos. 1988 May-Jun;16(3):469-72. PMID: 2900742.
• Samara E, Bialer M, Harvey DJ. Pharmacokinetics of urinary metabolites of cannabidiol in the dog. Biopharm Drug Dispos. 1990 Dec;11(9):785-95. doi: 10.1002/bdd.2510110906. PMID: 2271754.
• Shilo-Benjamini Y, Cern A, Zilbersheid D, Hod A, Lavy E, Barasch D, Barenholz Y. A Case Report of Subcutaneously Injected Liposomal Cannabidiol Formulation Used as a Compassion Therapy for Pain Management in a Dog. Front Vet Sci. 2022 Apr 28;9:892306. doi: 10.3389/fvets.2022.892306. PMID: 35573415; PMCID: PMC9097221.
• Talsma B, Elam LH, McGrGrath S, Zhou T, Webb CB, Duerr FM. Evaluation of the effect of cannabidiol with and without NSAIDs in dogs with mobility disorders. Front Vet Sci. 2024 Sep 25;11:1449343. doi: 10.3389/fvets.2024.1449343. PMID: 39386246; PMCID: PMC11461463.
• Temmerman R. Editorial: Use of cannabis derivatives in veterinary medicine. Front Vet Sci. 2025 Mar 7;12:1539422. doi: 10.3389/fvets.2025.1539422. PMID: 40125319; PMCID: PMC11926136.
• Verrico CD, Wesson S, Konduri V, Hofferek CJ, Vazquez-Perez J, Blair E, Dunner K Jr, Salimpour P, Decker WK, Halpert MM. A randomized, double-blind, placebo-controlled study of daily cannabidiol for canine osteoarthritis pain. Pain. 2020 Sep 1;161(9):2191-2202. doi: 10.1097/j.pain.0000000000001896. PMID: 32345916; PMCID: PMC7584779.
• Yu CHJ, Rupasinghe HPV. Cannabidiol-based natural health products for companion animals: management of anxiety, pain, and inflammation. Res Vet Sci. 2021 Nov;140:38-46. doi: 10.1016/j.rvsc.2021.08.001. PMID: 34391060.

Dit artikel is geschreven door het R&D-team van Sensilia Laboratorium, expert in diervoeding.