MSM voor de gewrichten van de hond: is het effectief?

MSM duikt steeds vaker op in supplementen voor het gewrichtscomfort van honden. Achter deze recente populariteit gaat echter een weinig bekende realiteit schuil: MSM blijft een van de wetenschappelijk minst gedocumenteerde ingrediënten in de diergeneeskunde.

Dus, wat is MSM nu precies? Kan het echt de mobiliteit ondersteunen van een hond die tekenen van stijfheid begint te vertonen? En wat zeggen de wetenschappelijke studies?

Dit artikel geeft een transparant overzicht, onderbouwd met bewijs.

Wat is MSM?

MSM, of methylsulfonylmethaan, is een klein molecuul dat van nature aanwezig is in het milieu en in bepaalde dierlijke weefsels. Chemisch gezien gaat het om een organosulfuurverbinding, dat wil zeggen een organisch molecuul dat zwavel bevat.

Zwavel is een essentieel mineraal voor zoogdieren. Je vindt het terug in talloze weefsels: kraakbeen, pezen, banden, huid, vacht, en ook in bepaalde aminozuren die nuttig zijn voor de celwerking.

Een “organosulfuurverbinding”, wat betekent dat eigenlijk?

Organosulfuurverbindingen zijn moleculen van biologische oorsprong die een zwavelatoom in hun structuur bevatten. Deze zwavel is betrokken bij chemische bindingen die “disulfidebruggen” worden genoemd. Deze bruggen spelen een belangrijke rol in de stabiliteit van eiwitten, met name die welke bindweefsels vormen zoals collageen of bepaalde onderdelen van de kraakbeenmatrix.

Met andere woorden, MSM levert een vorm van zwavel die het lichaam gemakkelijk kan gebruiken.

Waarom is deze zwavel belangrijk?

Zwavel speelt een rol bij de aanmaak of stabiliteit van verschillende belangrijke elementen:

1. Collageen
   Dit is het belangrijkste eiwit van pezen, banden en kraakbeen. Het zorgt voor de stevigheid, de weerstand en de soepelheid van de gewrichtsstructuren. Zwavel is nodig voor bepaalde stappen van de opbouw ervan.
2. Keratine
   Structureel eiwit van de huid en de vacht. Hoewel het minder verbonden is met de gewrichtsgezondheid, illustreert het de overkoepelende rol van zwavel in de samenhang van weefsels.
3. De bindweefsels
   Banden, gewrichtskapsel, synovium, kraakbeen: deze weefsels steunen op eiwitten die rijk zijn aan zwavelbindingen om de juiste architectuur van het gewricht in stand te houden.
4. De enzymen voor celherstel
   Bepaalde enzymen die betrokken zijn bij de vernieuwing en bescherming van cellen hebben eveneens zwavel nodig.

Daarom wordt MSM soms naar voren geschoven in gewrichtssupplementen: het levert een onmisbaar element voor verschillende structuren van het gewricht.

Voedingssupplementen op basis van MSM

In supplementen komt MSM meestal voor in de vorm van gezuiverd kristallijn poeder (meestal met een zuiverheid van 99,9 %), bij de mens soms in capsules. Het wordt oraal ingenomen, gemengd met het voer of verdund in water.

Voor honden bestaan er producten met MSM alleen of gecombineerd met andere gewrichtsingrediënten. Ze zijn te vinden in poeder-, tablet- of brokjesvorm. Er is echter geen optimale dosis vastgesteld bij de hond, vanwege een gebrek aan klinische studies, en de huidige aanbevelingen zijn vooral gebaseerd op extrapolaties uit de menselijke voeding.

Hoe zou MSM kunnen inwerken op de gewrichten?

De voorgestelde werkingsmechanismen van MSM komen voornamelijk uit laboratoriumstudies (op cellen) of uit andere diersoorten dan de hond. Ze helpen om het theoretische nut beter te begrijpen, maar bewijzen niet de klinische werkzaamheid.

Een mogelijk ontstekingsremmend effect

Een groot deel van het gewrichtsongemak houdt verband met een lokale ontsteking. In verschillende in-vitro-onderzoeken lijkt MSM de activiteit van bepaalde ontstekingsmediatoren te verminderen zoals:

• IL-6, een molecuul dat vrijkomt bij gewrichtsstress,
• TNF-α, sterk betrokken bij chronische ontsteking,
• NF-κB, een transcriptiefactor die de genen activeert die met ontsteking geassocieerd zijn.

Met andere woorden, deze onderzoeken suggereren dat MSM de activering van deze ontstekingsroutes zou kunnen beperken.

Het is echter belangrijk om te onthouden dat deze bevindingen nooit zijn bevestigd op gewrichten van honden.

Een antioxidatieve werking beschreven in bepaalde modellen

Het gewricht produceert op natuurlijke wijze vrije radicalen, instabiele moleculen die, in overmaat, bijdragen aan de slijtage van kraakbeen. Bij een hoge concentratie kunnen deze vrije radicalen de kraakbeencellen beschadigen, de extracellulaire matrix aantasten en de ontsteking in stand houden.

In verschillende experimentele modellen heeft MSM de activiteit van antioxidatieve enzymen gestimuleerd, waaronder superoxidedismutase (SOD), en heeft het bepaalde markers van cellulaire oxidatie verminderd.

Deze resultaten wekken de indruk dat het een beschermende rol zou kunnen spelen tegen oxidatieve stress, hoewel dit niet is aangetoond bij de hond.

Een zwaveltoevoer voor de bindweefsels

Het kraakbeen en de weefsels rond het gewricht steunen op moleculen die zwavel nodig hebben om correct aangemaakt te worden, met name:

• de proteoglycanen, die water vasthouden en als schokdempers werken,
• de glycosaminoglycanen (GAG's), die het kraakbeen zijn soepelheid geven,
• de collageenvezels, essentieel voor de mechanische weerstand.

Door een gemakkelijk opneembare zwavelbron te leveren, zou MSM theoretisch kunnen bijdragen aan het behoud van deze kraakbeenstructuren.

Toch heeft geen enkele studie aangetoond dat deze toevoer zich vertaalt in een verbetering van de mobiliteit of het gewrichtscomfort bij de hond.

Wat de studies laten zien (en hun beperkingen)

Omdat er geen enkele studie over MSM bij de hond bestaat, moet je kijken naar wat er bij de mens en in diermodellen is gedaan. De studies zijn weinig talrijk en hun resultaten tonen bescheiden effecten.

Studies bij de mens

De eerste gegevens komen uit een gerandomiseerde studie van Kim et al. (2006) bij 50 volwassenen met artrose van de knie. De deelnemers kregen 3,375 g/dag MSM of een placebo gedurende twaalf weken. De pijnscores (WOMAC) tonen een significante verbetering van pijn en functie, maar met een geringe omvang, wat de klinische relevantie beperkt. Concreet: de verbetering is statistisch reëel, maar te klein om een groot klinisch voordeel te vertegenwoordigen.

Een robuustere studie, uitgevoerd door Debbi et al. (2011) bij 100 patiënten met artrose, komt tot vergelijkbare conclusies. Na twaalf weken suppletie met 6 g/dag verbeteren pijn en functie licht, maar de bloedmarkers van ontsteking, zoals cytokinen, blijven ongewijzigd. De studie benadrukt dat de waargenomen voordelen “van geringe omvang” zijn en van een onzekere klinische relevantie.

De waargenomen verbeteringen zijn bescheiden en hun klinische relevantie blijft onzeker.

Debbi et al.

Meer recent hebben Kawata et al. (2023) 2 g/dag MSM geëvalueerd bij 88 volwassenen met lichte kniepijn. De pijnscore (JKOM) verbetert significant, maar ook hier tonen de inflammatoire biomarkers (IL-1β, IL-6) geen enkele opmerkelijke verandering. Het waargenomen effect blijft in essentie subjectief en gematigd.

De onderzoeken melden een goede algemene verdraagbaarheid gedurende 8 tot 12 weken, bloed- en urineonderzoeken zonder afwijkingen, en enkele ongewenste effecten zoals spijsverteringsklachten (opgeblazen gevoel, lichte diarree) en af en toe hoofdpijn.

Studies bij de hond

Tot op vandaag bestaat er geen enkele klinische studie die MSM bij de hond evalueert in het kader van gewrichtsklachten.

Er is geen enkele gerandomiseerde studie, geen enkele dosisstudie en geen enkele meting van pijn of mobiliteit gepubliceerd in de diergeneeskunde. De voorgestelde mechanismen en de resultaten die bij de mens of in diermodellen zijn waargenomen, kunnen daarom niet betrouwbaar worden geëxtrapoleerd naar de hond.

Bij de huidige stand van kennis blijft de werkelijke werkzaamheid van MSM op de mobiliteit of het gewrichtscomfort van de hond onbekend.

Moet je MSM aan je hond geven?

Bij gebrek aan studies bij de hond is het moeilijk om MSM aan te bevelen als betrouwbare oplossing voor gewrichtscomfort. Het onderzoek bij de mens toont een reëel maar bescheiden effect, en de diermodellen leveren enkel theoretische aanwijzingen, soms waargenomen bij zeer hoge doses die niet overdraagbaar zouden zijn naar een gezelschapsdier.

Dat betekent niet dat MSM gevaarlijk is: de beschikbare gegevens wijzen op een goede verdraagbaarheid op korte termijn, voornamelijk met enkele spijsverteringsklachten gerapporteerd bij de mens. Er is echter een gebrek aan diergeneeskundige studies, waardoor het werkelijke belang voor de mobiliteit, de pijn of de levenskwaliteit van de hond onbekend blijft.

In de praktijk kan MSM overwogen worden als secundair supplement, maar het mag de aanpakken waarvan de werkzaamheid bij de hond is aangetoond niet vervangen: gewichtsbeheer, aangepaste activiteit, evenwichtige voeding, en beter gedocumenteerde supplementen zoals Omega-3 EPA+DHA of groenlipmosselolie.

Samengevat kan MSM deel uitmaken van een globale strategie, maar de werkzaamheid ervan bij gewrichtsklachten bij de hond is niet aangetoond. Het gebruik moet met een dierenarts worden besproken, vooral als de hond aanhoudende pijn, blijvende kreupelheid of een lopende medische behandeling heeft.

Conclusie

MSM wordt vaak voorgesteld als gewrichtsondersteuning, maar het bewijs blijft beperkt. Menselijke studies tonen een reëel maar bescheiden effect, en er is geen enkel klinisch onderzoek uitgevoerd bij de hond. Bij de huidige stand van kennis kan MSM overwogen worden als secundair supplement, maar mag het de oplossingen waarvan de werkzaamheid in de diergeneeskunde is aangetoond niet vervangen, zoals Omega-3 of groenlipmosselolie. De beslissing om MSM te gebruiken moet individueel worden genomen en met een dierenarts worden besproken.

Wetenschappelijke referenties

• Butawan M, Benjamin RL, Bloomer RJ. Methylsulfonylmethane: Applications and Safety of a Novel Dietary Supplement. Nutrients. 2017 Mar 16;9(3):290. doi: 10.3390/nu9030290.
• Colletti A, Cicero AFG. Nutraceutical Approach to Chronic Osteoarthritis: From Molecular Research to Clinical Evidence. Int J Mol Sci. 2021 Nov 29;22(23):12920. doi: 10.3390/ijms222312920.
• Toguchi A, Noguchi N, Kanno T, Yamada A. Methylsulfonylmethane Improves Knee Quality of Life in Participants with Mild Knee Pain: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Nutrients. 2023 Jun 30;15(13):2995. doi: 10.3390/nu15132995.
• Debbi EM, Agar G, Fichman G, Ziv YB, Kardosh R, Halperin N, Elbaz A, Beer Y, Debi R. Efficacy of methylsulfonylmethane supplementation on osteoarthritis of the knee: a randomized controlled study. BMC Complement Altern Med. 2011 Jun 27;11:50. doi: 10.1186/1472-6882-11-50.
• Brien S, Prescott P, Lewith G. Meta-analysis of the related nutritional supplements dimethyl sulfoxide and methylsulfonylmethane in the treatment of osteoarthritis of the knee. Evid Based Complement Alternat Med. 2011;2011:528403. doi: 10.1093/ecam/nep045. Epub 2011 Feb 17.
• Ezaki, J., Hashimoto, M., Hosokawa, Y. et al. Assessment of safety and efficacy of methylsulfonylmethane on bone and knee joints in osteoarthritis animal model. J Bone Miner Metab 31, 16–25 (2013). https://doi.org/10.1007/s00774-012-0378-9

Dit artikel is geschreven door het R&D-team van Sensilia Laboratorium, expert in diervoeding.