Omega-3 dla psów: fosfolipidy czy trójglicerydy?

Gdy mowa o komforcie stawów u psa, kwasy omega-3 są dziś uznawane za cennych sprzymierzeńców. Ich naturalne działanie przeciwzapalne, zwłaszcza za sprawą EPA (kwas eikozapentaenowy) i DHA (kwas dokozaheksaenowy), jest dobrze udokumentowane.

Mniej znany jest jednak fakt, że ich skuteczność zależy także… od ich formy cząsteczkowej.

Fosfolipidy czy trójglicerydy? Te dwie struktury odgrywają kluczową rolę w przyswajaniu kwasów omega-3, a tym samym w ich wpływie na ruchomość stawów.

Jaka zatem jest najlepsza forma kwasów omega-3 dla Państwa psa? Wyjaśniamy.

Czym są trójglicerydy i fosfolipidy?

Trójglicerydy

Trójglicerydy to naturalna forma, w jakiej występuje większość tłuszczów w pożywieniu. Trójglicerydy to cząsteczki zbudowane z trzech kwasów tłuszczowych połączonych ze strukturą zwaną glicerolem. Ta forma jest bardzo powszechna w olejach rybnych lub klasycznych olejach roślinnych.

Fosfolipidy

Fosfolipidy to szczególna kategoria lipidów. W przeciwieństwie do trójglicerydów zawierają tylko dwa kwasy tłuszczowe, ale mają dodatkowo hydrofilową grupę fosforanową. Ta cecha nadaje im strukturę amfifilową: jeden koniec przyciąga wodę (hydrofilowy), a drugi ją odpycha (hydrofobowy).

To podwójne powinowactwo pozwala im naturalnie układać się w dwuwarstwy lipidowe, czyli podstawową strukturę błon komórkowych u wszystkich organizmów żywych, w tym u psa.

Podczas trawienia ta amfifilowa budowa ułatwia ich włączanie do miceli, czyli drobnych cząstek transportujących tłuszcze przez ścianę jelita. W rezultacie kwasy omega-3 w formie fosfolipidowej są wchłaniane szybciej i skuteczniej, nawet w małej dawce.

Podsumowując, organizm psa łatwiej rozpoznaje i wykorzystuje kwasy omega-3 w formie fosfolipidowej, ponieważ ich struktura jest naturalnie zgodna ze strukturą jego własnych komórek.

Co mówi nauka o wchłanianiu kwasów omega-3

Kilka badań porównało zdolność organizmu do wchłaniania kwasów omega-3 w zależności od ich formy i wykazało, że fosfolipidy są zazwyczaj lepiej przyswajane niż trójglicerydy.

Badanie kliniczne opublikowane w Lipids in Health and Disease (Schuchardt et al., 2011) wykazało, że olej z kryla (bogaty w kwasy omega-3 w formie fosfolipidów) umożliwiał znacznie wyższe wbudowywanie EPA i DHA w błony komórkowe niż kwasy omega-3 w formie trójglicerydów lub estrów etylowych.

Inne badanie, przeprowadzone przez Köhler et al. (2015), wykazało, że fosfolipidy były wchłaniane szybciej i skuteczniej niż klasyczne trójglicerydy, nawet przy równoważnych dawkach.

Kwasy omega-3 w formie fosfolipidów wywierają silniejsze działanie przeciwzapalne i metaboliczne niż te w formie trójglicerydów.

Rossmeisl et al.

Wyniki te sugerują, że u psów podatnych na zapalne schorzenia stawów najbardziej odpowiednia byłaby forma fosfolipidowa.

Oleje morskie bogate w fosfolipidy

Niektóre oleje wyróżniają się wysoką zawartością fosfolipidów, czyli strukturą sprzyjającą komórkowemu wchłanianiu kwasów omega-3. Dotyczy to w szczególności:

• Oleju z kryla antarktycznego (Euphausia superba), często uważanego za wzorzec: naturalnie zawiera 30–60 % fosfolipidów, głównie w formie fosfatydylocholiny, co wyjaśnia jego bardzo dobrą biodostępność obserwowaną w licznych badaniach klinicznych.
• Oleju z omułka zielonowargiego z Nowej Zelandii (Perna canaliculus), w którym frakcja fosfolipidowa może sięgać 70–80 % w niektórych ekstraktach otrzymywanych za pomocą rozpuszczalników polarnych, takich jak etanol.
• W mniejszym stopniu inne oleje pochodzące z mikroskopijnych organizmów morskich (niektórych mikroglonów lub zooplanktonu) również zawierają niebagatelną frakcję fosfolipidową.

Wpływ metody ekstrakcji

Zawartość fosfolipidów w oleju morskim zależy ściśle od zastosowanego procesu ekstrakcji:

• Ekstrakcja rozpuszczalnikiem
• Ekstrakcja nadkrytycznym CO₂

Procesy wykorzystujące rozpuszczalnik polarny (taki jak etanol) pozwalają skutecznie wyekstrahować frakcję fosfolipidową, ponieważ cząsteczki te są amfifilowe (jednocześnie hydrofilowe i hydrofobowe) i częściowo rozpuszczają się w rozpuszczalnikach polarnych. Otrzymane ekstrakty zachowują wówczas strukturę zbliżoną do błon komórkowych, stąd ich doskonała biodostępność.

Natomiast nowoczesne procesy ekstrakcji nadkrytycznym CO₂, cenione za swoją czystość i poszanowanie surowca, dają olej niemal pozbawiony fosfolipidów (< 5 %). Ponieważ CO₂ jest rozpuszczalnikiem niepolarnym, ekstrahuje głównie trójglicerydy i wolne kwasy tłuszczowe, a bardzo niewiele lipidów polarnych.

Rezultatem jest olej bardziej stabilny, bogatszy w EPA i DHA, ale zawierający kwasy omega-3 w formie głównie trójglicerydowej, a więc potencjalnie nieco mniej biodostępnej niż kwasy związane z fosfolipidami.

Nie umniejsza to wartości odżywczej tych ekstraktów: technologia CO₂ pozostaje najczystsza, najbezpieczniejsza i najbardziej szanująca delikatne kwasy tłuszczowe (bez rozpuszczalników, bez pozostałości, bez utleniania termicznego). Wyjaśnia jednak, dlaczego dwa oleje pochodzące z tego samego omułka zielonowargiego mogą mieć bardzo różne profile przyswajalności w zależności od metody ekstrakcji.

Podsumowanie

Kwasy omega-3 to składniki odżywcze niezbędne dla dobrego samopoczucia psa, ale nie wszystkie formy są równie wartościowe.

Ich struktura cząsteczkowa i proces ekstrakcji odgrywają decydującą rolę w biodostępności i skuteczności.

Kwasy omega-3 związane z fosfolipidami są zazwyczaj lepiej wchłaniane i bardziej aktywne biologicznie niż te w formie trójglicerydów, ponieważ łatwiej wbudowują się w błony komórkowe.

Oleje morskie pozyskiwane metodami ekstrakcji polarnej, takie jak olej z kryla lub olej z omułka zielonowargiego ekstrahowany etanolem, są naturalnie bogatsze w fosfolipidy.

Natomiast oleje otrzymywane przez ekstrakcję nadkrytycznym CO₂, takie jak ten stosowany w PERNIXOL®, zawierają głównie trójglicerydy i wolne kwasy tłuszczowe, ale oferują inne istotne zalety: wyjątkową czystość, zwiększoną stabilność oksydacyjną i optymalne zachowanie EPA i DHA dzięki łagodnej ekstrakcji, bez rozpuszczalników i nadmiernego ciepła.

Właśnie takie podejście wybrało Laboratorium Sensilia: płynna formuła łącząca olej z omułka zielonowargiego pozyskiwany metodą CO₂ i olej z mikroalg, aby dostarczać psu wysoko skoncentrowane, stabilne i doskonale tolerowane kwasy omega-3.

Źródła naukowe

• Schuchardt, J.P., Schneider, I., Meyer, H. et al. Incorporation of EPA and DHA into plasma phospholipids in response to different omega-3 fatty acid formulations - a comparative bioavailability study of fish oil vs. krill oil. Lipids Health Dis 10, 145 (2011). https://doi.org/10.1186/1476-511X-10-145
• Köhler A, Sarkkinen E, Tapola N, Niskanen T, Bruheim I. Bioavailability of fatty acids from krill oil, krill meal and fish oil in healthy subjects--a randomized, single-dose, cross-over trial. Lipids Health Dis. 2015 Mar 15;14:19. doi: 10.1186/s12944-015-0015-4. PMID: 25884846; PMCID: PMC4374210.
• Burri L, Hoem N, Banni S, Berge K. Marine omega-3 phospholipids: metabolism and biological activities. Int J Mol Sci. 2012 Nov 21;13(11):15401-19. doi: 10.3390/ijms131115401. PMID: 23203133; PMCID: PMC3509649.
• Rossmeisl M, Medrikova D, van Schothorst EM, Pavlisova J, Kuda O, Hensler M, Bardova K, Flachs P, Stankova B, Vecka M, Tvrzicka E, Zak A, Keijer J, Kopecky J. Omega-3 phospholipids from fish suppress hepatic steatosis by integrated inhibition of biosynthetic pathways in dietary obese mice. Biochim Biophys Acta. 2014 Feb;1841(2):267-78. doi: 10.1016/j.bbalip.2013.11.010. PMID: 24295779.

Artykuł został napisany przez zespół R&D Laboratorium Sensilia, eksperta w dziedzinie żywienia zwierząt.