Suplement dla psa: olej, tabletka, gryzak czy proszek?

Naturalne suplementy diety są coraz częściej stosowane, aby wspierać ruchliwość i komfort stawów u psów. Zawsze pojawia się jednak pytanie: jaka postać farmaceutyczna jest najlepsza – płynny olej, proszek, tabletka czy gryzak funkcjonalny?

Odpowiedź nie ogranicza się do wygody stosowania. Postać farmaceutyczna, czyli forma, w jakiej podawany jest składnik aktywny, bezpośrednio wpływa na jego biodostępność (ilość faktycznie wchłoniętą), tolerancję przewodu pokarmowego, stężenie składników aktywnych, a nawet na to, czy pies chętnie przyjmuje suplement.

Czym jest biodostępność

Biodostępność to część składnika aktywnego, która po spożyciu trafia do krwiobiegu.

Przykład: jeśli tabletka zawiera 500 mg glukozaminy, ale do krwi trafia tylko 20%, rzeczywista biodostępność wynosi 100 mg.

Dlaczego płyny wchłaniają się lepiej?

• Brak rozpadu: płyn jest dostępny natychmiast, w przeciwieństwie do tabletki, która musi się najpierw rozpuścić.
• Rozpuszczalność: cząsteczki lipofilowe, takie jak omega-3 czy CBD, łatwiej przechodzą przez błony jelitowe, gdy są już rozpuszczone w oleju.
• Powierzchnia wymiany: składniki aktywne w płynie są równomiernie rozproszone, co maksymalizuje wchłanianie w jelitach.

Olej z omułka zielonowargiego osiąga maksymalne stężenie we krwi (szczyt w osoczu) 6 razy szybciej niż proszek.

Miller et al.

Płyny: wzorzec dla kwasów omega-3 i CBD

• Produkcja: oleje otrzymywane przez tłoczenie na zimno lub ekstrakcję nadkrytycznym CO₂, które zachowują niezbędne kwasy tłuszczowe.
• Biodostępność: bardzo wysoka. Ponieważ kwasy omega-3 (EPA/DHA) i CBD są lipofilowe, łatwo przenikają przez ścianę jelita w postaci oleistej.
• Stężenie: maksymalne, ponieważ olej jest naturalnym nośnikiem kwasów tłuszczowych.
• Podawanie: mieszanie z porcją karmy lub podanie bezpośrednio z pipety/strzykawki, smakowitość często dobra.
• Przechowywanie: wadą form płynnych jest ich podatność na utlenianie, co często wymaga przechowywania w chłodzie i w małej objętości, aby zachować stabilność i skuteczność.
• Przykłady składników aktywnych optymalnych w płynie: omega-3 (omułek zielonowargi, algi, ryby) i CBD (ekstrakt z konopi).

Olej z omułka zielonowargiego zawiera do 15 razy więcej kwasów omega-3 niż proszek.

Miller et al.

Proszki: dobre dla suchych ekstraktów i niektórych składników aktywnych

• Produkcja: suszenie na gorąco lub liofilizacja. Prowadzi to do utraty frakcji lipidowych, w tym kwasów omega-3.
• Biodostępność: zmienna. Dobra w przypadku niektórych standaryzowanych suchych ekstraktów (roślin), niska w przypadku lipidów.
• Stężenie: często niższe niż w olejach.
• Podawanie: do wymieszania z karmą suchą, ale smak/zapach bywa nieakceptowany.

Przykłady:

• Glukozamina i chondroityna: w postaci proszku pozyskiwanego ze skorupiaków/chrząstek. Historycznie bardzo często stosowane, ale żaden konsensus naukowy nie potwierdza ich skuteczności klinicznej u psów. Metaanaliza Barbeau-Grégoire et al. (2022) wykazuje brak istotnego korzystnego efektu w porównaniu z placebo.
• MSM (metylosulfonylometan): krystaliczny proszek, dobrze tolerowany, ale żadne badanie nie ocenia jego samodzielnego działania u psa z artrozą.
• Kolagen: dostępny w proszku, łatwiej strawny niż kolagen natywny, dane u psów wciąż ograniczone.
• Kurkuma: dostępna tylko w postaci proszku/suchego ekstraktu. Niska biodostępność bez dodatku piperyny lub formulacji lipidowej (Shoba et al., 1998).
• Rośliny przeciwzapalne (boswellia, harpagophytum): wyłącznie w postaci standaryzowanych suchych ekstraktów, skuteczność zależy od stężenia, brak badań na psach.

Tabletki: stabilne, ale uciążliwe

• Produkcja: sprasowane proszki z substancjami pomocniczymi i aromatami. Czasem wzbogacane olejami, ale w ograniczonych ilościach.
• Biodostępność: poprawna, jeśli tabletka dobrze się rozpada, ale niższa niż w przypadku płynów.
• Stężenie: ograniczone objętością tabletki.
• Podawanie: często trudne, psy wypluwają lub odmawiają, zwłaszcza przy długich kuracjach.
• Przykłady składników aktywnych: glukozamina, chondroityna, MSM, kolagen hydrolizowany.

Tabletki mają tę zaletę, że dostarczają stałą, standaryzowaną dawkę, co sprawia, że są praktyczne w badaniach klinicznych, gdzie niezbędne jest precyzyjne porównanie wyników między zwierzętami. Jednak w codziennym życiu rzeczywistość wygląda inaczej: wiele psów odmawia przyjmowania tabletek, nawet ukrytych w jedzeniu. Przy długiej kuracji szybko staje się to uciążliwe.

Gryzaki funkcjonalne: kuszące, ale często niedodawkowane

• Produkcja: proszki składników aktywnych wprowadzone do matrycy z białek świeżych lub odwodnionych (kurczak, wołowina, łosoś) i aromatów.
• Biodostępność: zależy od składnika aktywnego. Często niska, jeśli składniki aktywne mają postać proszku.
• Stężenie: zazwyczaj niskie, ponieważ gryzak musi pozostać smaczny. Wiele produktów eksponuje uznany składnik aktywny (kurkuma, harpagophytum…), ale w dawkach znacznie niższych niż skuteczne w badaniach klinicznych.
• Podawanie: doskonałe, kojarzone z przysmakiem.
• Dawkowanie: sztywne (1 gryzak = X mg), trudne do dostosowania do masy ciała.

Dopasowanie formy do składnika aktywnego

• Omega-3 (EPA/DHA): płynny olej (optymalna biodostępność i stężenie, udokumentowana skuteczność).
• CBD: płynny olej (lepsze wchłanianie, regulowane dawkowanie, obiecujące, ale wciąż ograniczone dane u psów).
• Glukozamina / chondroityna: dostępne w proszkach lub tabletkach, ale badania (Barbeau-Grégoire 2022) nie wykazały istotnej korzyści w porównaniu z placebo.
• MSM (metylosulfonylometan): często oferowany w proszku lub tabletkach, ale dowody kliniczne skuteczności u psa z artrozą pozostają niewystarczające.
• Kolagen: dostępny w proszku, lepiej wchłaniany niż kolagen natywny, ale dane naukowe dotyczące psów z artrozą są ograniczone i nie pozwalają stwierdzić skuteczności klinicznej.
• Kurkuma, boswellia, harpagophytum: wyłącznie w postaci standaryzowanych suchych ekstraktów (skuteczność zależy od stężenia i formulacji).

Suplementy wieloskładnikowe: jak wybierać?

Wiele produktów łączy kilka składników. Przy wyborze warto kierować się następującymi wskazówkami:

Podsumowanie

Płyny pozostają najskuteczniejszą formą dla składników lipofilowych (omega-3, CBD). Proszki sprawdzają się w przypadku suchych ekstraktów, ale skuteczność zależy od rzeczywistego stężenia. Tabletki są w teorii praktyczne, lecz często źle przyjmowane. Gryzaki, choć smaczne, są zazwyczaj niedodawkowane.

Dlatego PERNIXOL® stawia na płynną formułę bogatą w olej z omułka zielonowargiego i olej z alg, zapewniającą optymalne przyswajanie kwasów omega-3 dla trwałego wsparcia stawów.

Źródła naukowe

• Barbeau-Grégoire M, Otis C, Cournoyer A, Moreau M, Lussier B, Troncy E. A 2022 Systematic Review and Meta-Analysis of Enriched Therapeutic Diets and Nutraceuticals in Canine and Feline Osteoarthritis. Int J Mol Sci. 2022 Sep 8;23(18):10384. doi: 10.3390/ijms231810384. PMID: 36142319; PMCID: PMC9499673.
• Shoba G, Joy D, Joseph T, Majeed M, Rajendran R, Srinivas PS. Influence of piperine on the pharmacokinetics of curcumin in animals and human volunteers. Planta Med. 1998 May;64(4):353-6. doi: 10.1055/s-2006-957450. PMID: 9619120.
• Maxwell LK, Regier P, Achanta S. Comparison of Glucosamine Absorption After Administration of Oral Liquid, Chewable, and Tablet Formulations to Dogs. J Am Anim Hosp Assoc. 2016 Mar-Apr;52(2):90-4. doi: 10.5326/JAAHA-MS-6267. Epub 2016 Jan 25. PMID: 26808433.
• Miller MR, Kruger MC, Wynne C, Waaka D, Li W, Frampton C, Wolber FM, Eason C. Bioavailability of Orally Administered Active Lipid Compounds from four Different Greenshell™ Mussel Formats. Mar Drugs. 2020 Oct 23;18(11):524. doi: 10.3390/md18110524.

Ten artykuł został napisany przez zespół R&D Laboratorium Sensilia, eksperta w dziedzinie żywienia zwierząt.